فراروی از تقابل‏های دوگانه در دیوان حافظ

نویسندگان

فیروز فاضلی

هدی پژهان

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

تقابلهای معنایی از عناصر برجسته‏ی معناشناختی(semantic elements) ساختارباوران است که به برّرسی تثبیت قطبهای دوگانه در آثار ادبی می‏پردازد، امّا فراروی از تقابلهای دوگانه برخورد متفاوتی با زبان در حوزه‏ی تقابلهای معنایی است، بدین معنا که گاه در درون شبکهی گسترده و نظام‏مند تقابلی با مفاهیمی روبه‏رو میشویم که به دلیل فراروی از حوزهها و زمینههای تقابلساز و طرح چشماندازها و افقهای جدید(new horizon) کلامی و معرفتشناختی رویکردی ساختارشکنانه نسبت به تقابلهای دوگانه دارند. در برّرسی ساختاری دیوان حافظ شبکهی سازمان‏یافته و منسجم تقابلهای معنایی به خوبی مشهود است، امّا در افقهای معنایی خاصّ اندیشه و ذهن شاعر، با دست‏یابی به دیدگاهی فراتر از تقابلهای متعارف( normal oppositions) و عناصر شکل دهنده به آنها مبنا(base) و معنای(semantic)تقابلها درهممیریزد و این شکست به دلایل متعدّدی در ساخت زبان صورت میپذیرد که این پژوهش به برّرسی علل و عوامل آن می پردازد. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر این پدیده ی معنایی در بیان بهتر مفاهیم انتزاعی است که به روش کتابخانه ای و مطالعه ی کتاب ها و مقالات الکترونیکی انجام شده است.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

بررسی تقابلهای دوگانه در غزلیات حافظ شیرازی

ساختارگرایی نام جنبشی است که در دهه ی 1960 میلادی به پویایی رسید و برای خود ویژگی ها و نظریات متعدّدی داشت. تقابل های دوگانه به عنوان یکی از مولّفه های اساسی ساختارگرایی تلاش دارد تا همه چیز از جمله نظام زبان، نظام های اجتماعی، نشانه ای و تصاویر را بر اساس قطب های متقابل موجود در آن ها بررسی کند. بسیاری از نظریه پردازان ساختارگرا به تعریف و تشریح تقابل های دوگانه پرداخته و آن را بن مایه ی اصلی کس...

تقابلهای دوگانه و کارکردهای معنایی آن در قصاید ناصر خسرو

چکیدهتقابل‌های دوگانه از مباحث مهم زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی است که منتقدان ساختارگرا با توجه به آن به نقد و تحلیل متون ادبی می‌پردازند. این تقابل‌ها که نقش مهمی در زیبایی و انسجام ساختاری و محتوایی متون ادبی ایفا می‌کنند، کاربرد بسیار گسترده‌ای در شعر ناصر خسرو (شاعر و نویسنده برجسته‌ی قرن پنجم) دارند؛ به گونه‌ای که می‌توان آن را از ویژگی‌های بارز سبک شعری او قلمداد کرد. ناصر خسرو اغلب از این ت...

متن کامل

اقتراح بیتی از دیوان حافظ

از پر­بسامدترین موضوعات مطرح در دیوان حافظ، تقابل برخی عناوین و اصطلاحات و شخصیت‌ها است که حافظ به روش­های گوناگون با آن­ها مضمون‌آفرینی می­کند. او در این مسیر، از تأمّل برانگیزترین بازی، یعنی شطرنج نیز برای تبیین چنین تقابل­هایی، بهره می­برد. یکی از ابیات درخور تأمل­ از این دست، بیتِ «تا چه بـازی رخ نمـاید بیدقی خواهیم راند / عرصة شطرنج رندان را مجال شاه نیست»، است. با نگاهی مختصر به شرح­های دی...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
پژوهشنامه ادب غنایی

جلد ۱۲، شماره ۲۳، صفحات ۲۲۷-۲۴۴

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023